Biografije šahista – Boris Spaski


BORIS SPASSKY

See the source image

Spasski je rođen 30.01.1937.godine u Lenjingradu gdje je i odrastao, ali je naučio da igra šah na Uralu, gdje je njegova porodica evakuisana tokom rata. Budući svjetski prvak počeo je da igra sa 5 godina, sa 16 je postao međunarodni majstor, a dvije godine kasnije postao je omladinski šampion svijeta. Postao je prvi sovjetski igrač koji je osvojio tu titulu.

Iste godine, debitujući na nacionalnom prvenstvu, 18-godišnji Boris Spasski iz Lenjingrada podijelio je treće mjesto u jakoj konkurenciji, sa svjetskim šampionom Mihailom Botvinnikom i Tigranom Petrosjanom. Ovaj uspjeh mu je donio poziv za međuzonski turnir. Prebrodivši ovaj izazov, Spasski je igrao na turniru kandidata u Amsterdamu i ušao u šahovsku elitu.

Spasski je imao 19.godina. Prije njega, niko u tom uzrastu nije igrao na turniru kandidata. Posle toga, Robert Fischer je oborio taj rekord. Igrač iz Lenjingrada je dobro nastupio na teškom takmičenju, podijelivši 4.-7. mjesto sa Davidom Bronsteinom, Tigranom Petrosianom, Efimom Gellerom i Laszlo Szabo-om, što su stručnjaci ocijenili kao značajno dostignuće i znak da bi mladi šahista mogao uskoro izboriti pravo igranja za  svjetskog šampionna.

Međutim, tada se na šahovskoj sceni pojavila nova zvijezda – Mihail Talj iz Rige. Savremenik Spaskog, Talj, je malo zakasnio sa svojim prvim uspjesima, koji su usledili kasnije. Ali Taljev zapanjujući uspon na šahovski Olimp zapanjio je Spasskog i sve ostale kandidate. Talj je bio taj koji je Spasskog izbacio iz narednog ciklusa kandidata, porazivši ga u dramatičnom meču u poslednjem kolu. Nešto slično se dogodilo Spaskom tri godine kasnije, na drugom kvalifikacionom prvenstvu SSSR-a. U odlučujućem meču izgubio je od nove zvijezde sovjetskog šaha Leonida Steina i oslobodio mu put do međuzonskog turnira.

Spasskom je pomogao njegov sjajni trener, Igor Bondarevski. Preuzeo je mentorstvo nad šahistom i pomogao mu da prebrodi dužu krizu. Spasski je napredovao kroz kvalifikaciona kola (pobjedivši Keresa, Gellera i Talja) i 1996. odigrao je prvi meč za svjetskog šampiona protiv Petrosjana. Međutim, deveti svetski šampion odbranio je titulu i pobedio u meču rezultatom 12,5: 11,5.

Spasski je tada imao 29 godina i prema porazu se odnosio filozofski. Sledeći ciklus kandidata odigrao je sa toliko samopouzdanja kao i prvi. Spasski je pobijedio u mečevima protiv Gelera, Larsena i Korčnoja, a 1969. godine izborio je pravo na drugi meč protiv Petrosjan-a. Ispostavilo se da je meč bio težak, ali je napad kandidata bio jači od odbrane šampiona – meč je završen rezultatom 12,5: 10,5 za novog, 10. šampiona.

Spasski je bio svjetski prvak tri godine: 1972. godine je u Reikjaviku izgubio titulu od Roberta Fischera. Međutim, postao je prvak Sovjetskog Saveza sledeće godine, osvojivši najteže prvenstvo u istoriji (1973). Posle je još jednom ušao u borbu za svjetski šampionat, ali njegov put do drugog meča za svjetsku krunu je bio prekinut. Anatolij Karpov je pobedio svoje polufinale protiv njega na turniru kandidata 1974.

1976.godine Boris Spasski napustio je SSSR – oženio se Marijanom Scherbakovom, službenicom francuske ambasade i vlada je bila prinuđena da mu dozvoli da se preseli u Francusku. Boris Vasiljevič je zadržao sovjetsko državljanstvo i čak je nastupio za tim SSSR-a na Olimpijadi. Spasski je nastavio da učestvuje u borbi za svjetski šampionat, igrajući na turnirima kandidata, ali njegove najbolje godine bile su iza njega i njegova krivulja uspjeha je neumorno padala.

Devedesetih je uglavnom prestao da učestvuje na velikim turnirima i podsjetio je na sebe u svom meču protiv Roberta Fischera u Beogradu 1992. godine, koji je bio posvećen 20. godišnjici njihovog meča u Rejkjaviku.

Amerikanac koji je davno napustio šah pobijedio je u ovom nostalgičnom meču 10:5. Meč u Beogradu bio je oproštaj bivšeg svjetskog prvaka od profesionalnog šaha, jer ga je podsetio na vrijeme kada su i on i Fišer blistali na šahovskoj sceni.

Deseti svjetski prvak ostavio je snažan trag u istoriji šaha. Anatolij Karpov je o njemu napisao svoje: „Spasski je bio istinski i jedinstven svestran igrač. Podjednako je dobro branio i napadao i stvarao pozicionu superiornost. Upravo je on započeo da igra univerzalan šah što traje i danas “. Mečevi bivšeg svetskog prvaka ostaju dragocjene kao šahovsko blago za naredne generacije.

U avgustu 2012. Spaski se vratio u Rusiju iz Francuske, ali je to praćeno  incidenatom. Velemajstorova supruga i sin tvrdili su da je kidnapovan: Boris Spasski junior je čak izašao na sud. Ali sam Boris  Vasiljevič je tvrdio da se dobrovoljno vratio u Moskvu jer je u Parizu osjetio domaću izolaciju nakon što su prestali svi njegovi kontakti sa šahovskim svijetom. Ubrzo po povratku, u januaru 2013. godine, Spasski je držao šahovske časove u školi koja nosi njegovo ime u Satki, u regiji Čeljabinsk. U novembru 2014. godine Boris Vasiljevič je bio počasni gost meča za svjetskog šampiona  između Carlsena i Ananda u Sočiju.

Chess Federation of Russia (ruchess.ru)

Ostavite odgovor

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se /  Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se /  Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se /  Promeni )

Povezivanje sa %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.